สะพายเป้หนัก ก้มอ่านหนังสือนาน อยู่ดีๆ ก็เจ็บจี๊ดที่สะบัก ขยับตัวแทบไม่ได้... นี่เราเป็นอะไรกันแน่?"
สะพายเป้หนัก ก้มอ่านหนังสือนาน อยู่ดีๆ ก็เจ็บจี๊ดที่สะบัก ขยับตัวแทบไม่ได้... นี่เราเป็นอะไรกันแน่?"
"คะ หนูแค่กระโดดเอื้อมหยิบของบนหิ้งตอนบ่าย แต่อยู่ดีๆ มันเจ็บแปล๊บขึ้นมาที่หลังช่วงบน ลามไปถึงไหล่เลยค่ะ ตอนนี้นอนก็นิ่งไม่ได้ นั่งก็ปวด เดินกระเทือนนิดเดียวก็เจ็บจี๊ดไปหมด เหมือนคนตกหมอนแต่เป็นที่หลัง มันคืออะไรคะหมอ? หนูอายุแค่ 21 เองนะ"
เสียงสั่นๆ ของ "น้องพลอย" (นามสมมติ) คนไข้วัยนักศึกษาที่เดินประคองไหล่เข้ามาหาผมด้วยใบหน้าที่เหยเก เธอเล่าว่าก่อนหน้านี้เธอเป็น "สายแบก" ชอบสะพายเป้หนักๆ แถมช่วงสอบยังก้มหน้าอ่านหนังสือติดต่อกันหลายชั่วโมง พอตกบ่ายวันนี้แค่ขยับตัวผิดจังหวะนิดเดียว โลกทั้งใบก็ดูเหมือนจะหยุดหมุนเพราะความปวด
ทำไมอายุน้อยถึงปวดหลังช่วงบนได้ขนาดนี้?
หลายคนเข้าใจว่าโรคปวดหลังปวดไหล่เป็นเรื่องของผู้สูงอายุ แต่ความจริงแล้ว "อาการปวดกล้ามเนื้อและพังผืด" หรือที่เรามักเรียกกันติดปากว่า ออฟฟิศซินโดรม หรือ กล้ามเนื้ออักเสบเฉียบพลัน พบได้บ่อยมากในวัยเรียนและวัยทำงานครับ
ในกรณีของน้องพลอย สิ่งที่เกิดขึ้นคือ "ภาวะกล้ามเนื้อหลังช่วงบนอักเสบเฉียบพลัน" ครับ เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือนเราใช้งาน "หนังยาง" (ซึ่งก็คือกล้ามเนื้อเรา) เกินกำลังมานาน ทั้งแบกของหนัก ทั้งก้มหน้าจนกล้ามเนื้อล้าสะสม พอถึงจังหวะที่เรากระโดดหรือเอื้อมหยิบของแรงๆ หนังยางเส้นนั้นที่มันตึงเปรี๊ยะอยู่แล้วก็เกิดการ "ยืดตัวผิดจังหวะ" หรือมีการฉีกขาดเล็กๆ ในระดับเส้นใย จนทำให้ร่างกายส่งสัญญาณเตือนเป็นความเจ็บปวดรุนแรงครับ
เช็กอาการ... แบบไหนที่เรียกว่า "เฉียบพลัน"
อาการของคุณน้องพลอยเข้าข่าย "เฉียบพลัน" ชัดเจนครับ คือมีจุดเริ่มต้นของอาการที่ระบุเวลาได้แน่นอน (ช่วงบ่ายโมง-บ่ายสอง) และอาการรุนแรงขึ้นทันทีหลังมีการเคลื่อนไหวที่ผิดจังหวะ
อาการที่มักพบได้บ่อย:
- เจ็บจี๊ดเหมือนเข็มทิ่ม: เวลาบิดตัว ก้มหัว หรือหงายตัวจะปวดเสียวขึ้นมาทันที
- หายใจติดขัด: บางคนปวดลึกๆ ที่สะบักจนรู้สึกว่าหายใจเข้าลึกๆ แล้วเจ็บปวดซี่โครง
- กล้ามเนื้อเกร็งค้าง: ลูบไปบริเวณที่ปวดจะรู้สึกว่ากล้ามเนื้อแข็งเป็นก้อน หรือที่หมอเรียกกันว่า "จุดกดเจ็บ"
- อาการคล้ายตกหมอน: แต่ความปวดลงมาอยู่ที่สะบักหรือหลังช่วงบนแทน
สาเหตุที่คาดไม่ถึง: แบกหนัก + ก้มเก่ง
- การสะพายของหนัก: การแบกเป้หนักๆ ทำให้กล้ามเนื้อบ่าและหลังต้องทำงานตลอดเวลาเพื่อพยุงน้ำหนัก ทำให้เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อได้น้อยลง
- สังคมก้มหน้า (Text Neck): การก้มอ่านหนังสือนานๆ น้ำหนักของศีรษะจะกดลงที่กระดูกคอและส่งแรงดึงไปยังกล้ามเนื้อหลังช่วงบน ยิ่งก้มต่ำ แรงกดก็ยิ่งมหาศาลครับ
- การเคลื่อนไหวผิดจังหวะ: เช่น การกระโดด หรือเอื้อมหยิบของในขณะที่กล้ามเนื้อล้าอยู่แล้ว เป็นตัวจุดชนวนทำให้เกิดการบาดเจ็บทันที
แนวทางการตรวจวินิจฉัย
เมื่อมาพบหมอ สิ่งแรกที่เราจะทำคือ การตรวจร่างกาย ครับ หมอจะคลำหาจุดที่กล้ามเนื้อเกร็งตัวผิดปกติ ดูช่วงการเคลื่อนไหวว่าติดขัดแค่ไหน
- การเอกซเรย์ (X-ray): ส่วนใหญ่ใช้เพื่อดูว่ากระดูกผิดปกติไหม หรือมีกระดูกเสื่อมหรือไม่ แต่สำหรับคนไข้อายุน้อย มักจะไม่พบความผิดปกติจากกระดูกครับ
- MRI: มักจะเก็บไว้ใช้ในกรณีที่มีอาการชาลงแขน หรือสงสัยว่าหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทจริงๆ ซึ่งในเคสนี้ถ้าไม่มีอาการชาหรืออ่อนแรง อาจยังไม่จำเป็นต้องทำในทันทีครับ
วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น (ฉบับดูแลตัวเองที่บ้าน)
หากเพิ่งเจ็บภายใน 24-48 ชั่วโมงแรก หมอแนะนำดังนี้ครับ:
- ประคบเย็น: ใช้เจลเย็นหรือน้ำแข็งห่อผ้าประคบบริเวณที่เจ็บจี๊ด ครั้งละ 15-20 นาที ทุกๆ 2-3 ชั่วโมง เพื่อลดการอักเสบและช่วยให้เลือดที่คั่งอยู่ลดลง (สำคัญมาก: ในระยะเฉียบพลันห้ามประคบร้อนเด็ดขาด เพราะจะยิ่งทำให้บวมและปวดมากขึ้น)
- พักการใช้งาน: หลีกเลี่ยงการแบกเป้ การก้มเล่นมือถือ หรือการบิดตัวแรงๆ ให้ร่างกายได้ซ่อมแซมตัวเอง
- จัดท่านอน: นอนตะแคงโดยมีหมอนข้างรองแขนเพื่อไม่ให้ไหล่ห่อ หรือนอนหงายโดยมีหมอนหนุนใต้เข่าเพื่อให้หลังแนบสนิทกับเตียง
- ยาสามัญ: สามารถทานยาพาราเซตามอลเพื่อบรรเทาปวดได้ แต่หากปวดมากควรได้รับยาในกลุ่มต้านการอักเสบ (NSAIDs) ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
การรักษาทางการแพทย์
หากทำตามข้างต้นแล้ว 2-3 วันอาการไม่ดีขึ้น หมอมีวิธีช่วยครับ:
- การใช้ยาลดอักเสบ: ทั้งแบบรับทานและแบบทา
- การรักษาด้วยคลื่นกระแทก (Shockwave Therapy): ช่วยกระตุ้นให้ร่างกายซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บได้เร็วขึ้น
- การฉีดยาด้วยอัลตราซาวด์นำทาง: หากเจ็บรุนแรงจนใช้ชีวิตไม่ได้ หมอสามารถใช้เครื่องอัลตราซาวด์ส่องดูจุดที่อักเสบแล้วฉีดยาลดอักเสบเข้าไปที่จุดนั้นโดยตรง วิธีนี้แม่นยำและเห็นผลไวมากครับ
- กายภาพบำบัด: เพื่อยืดกล้ามเนื้อและปรับสมดุลร่างกายไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ
พยากรณ์โรค: จะหายไหม?
ข่าวดีคือ ภาวะกล้ามเนื้ออักเสบเฉียบพลันในคนอายุน้อย สามารถหายขาดได้ครับ โดยส่วนใหญ่อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์ หากได้รับการดูแลที่ถูกต้อง แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ การกลับมาเป็นซ้ำ หากเรายังไม่ปรับพฤติกรรมการแบกของหนักหรือการก้มหน้านานๆ อาการจะกลายเป็นอาการปวดเรื้อรังที่รักษายากกว่าเดิมครับ
สรุป
อาการปวดหลังช่วงบนจี๊ดๆ ในวัยรุ่น มักเกิดจากกล้ามเนื้อล้าสะสมแล้วโดนกระตุ้นด้วยการเคลื่อนไหวผิดจังหวะครับ ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวแต่ต้องดูแลให้ถูกจุด เริ่มต้นด้วยการประคบเย็นและพักการใช้งาน หากอาการไม่ทุเลา การมาพบหมอเพื่อวินิจฉัยให้ชัดเจนจะช่วยให้คุณกลับไปใช้ชีวิตวัยรุ่นได้อย่างเต็มที่ครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดหลังช่วงบน #กล้ามเนื้ออักเสบเฉียบพลัน #ออฟฟิศซินโดรม #ปวดสะบัก #แบกของหนัก #เจ็บจี๊ดที่หลัง #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ
References
- Simons DG, Travell JG, Simons LS. Travell & Simons' Myofascial Pain and Dysfunction: The Trigger Point Manual. 2019. (สรุป: อธิบายเรื่องจุดกดเจ็บในกล้ามเนื้อและการส่งต่อความปวดไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย)
- Hoy D, et al. The epidemiology of neck pain. Best Practice & Research Clinical Rheumatology. 2010. (สรุป: ข้อมูลความชุกของอาการปวดคอและหลังช่วงบนในกลุ่มคนวัยทำงานและวัยเรียน)
- Vining RD, et al. Management of Mechanical Upper Back Pain. Journal of Chiropractic Medicine. 2020. (สรุป: แนวทางการรักษาอาการปวดหลังช่วงบนที่เกิดจากกล้ามเนื้อและโครงสร้างร่างกาย)
- Shah JP, et al. Myofascial Trigger Points Then and Now: A Historical and Scientific Perspective. PM&R Journal. 2015. (สรุป: การศึกษากลไกการเกิดพังผืดอักเสบและการใช้เครื่องมือตรวจวินิจฉัยที่ทันสมัย)
- Cagnie B, et al. Individual and work related risk factors for neck pain among office workers. Journal of Occupational Health. 2007. (สรุป: ปัจจัยเสี่ยงจากการทำงานและการใช้ชีวิตประจำวันที่ส่งผลต่อกล้ามเนื้อหลัง)
Comments
Post a Comment