จับไหล่แต่เจ็บคอ หรือจับคอแต่เจ็บไหล่? แยกให้ออกก่อนรักษาผิดจุด

 

จับไหล่แต่เจ็บคอ หรือจับคอแต่เจ็บไหล่? แยกให้ออกก่อนรักษาผิดจุด

"หมอครับ ผมปวดไหล่มา 3 เดือนแล้ว ไปนวดแผนไทยก็แล้ว ให้ลูกเหยียบก็แล้ว ซื้อยาแปะมาปิดจนเต็มหลัง ก็ไม่หายสักที ยิ่งตอนนอนตะแคงทับนะ ปวดร้าวลงแขนจนสะดุ้งตื่นเลยครับ"

คุณวิชัย (นามสมมติ) หนุ่มใหญ่วัย 52 ปี เล่าอาการให้หมอฟังด้วยสีหน้าอิดโรย พร้อมกับเอามือกุมไหล่ขวาตลอดเวลา หมอสังเกตเห็นว่าคุณวิชัยพยายามเอียงคอหนีความเจ็บปวด

พอหมอตรวจร่างกายจริงๆ ปรากฏว่า... ต้นเหตุไม่ได้อยู่ที่ "ไหล่" เลยครับ แต่มาจาก "กระดูกคอ" ที่เสื่อมแล้วไปกดทับเส้นประสาทต่างหาก!

เรื่องนี้เป็นปัญหาโลกแตกที่หมอกระดูกเจอบ่อยมากครับ เพราะ "คอ" กับ "ไหล่" มันเป็นเพื่อนบ้านที่อยู่ติดกัน แถมเส้นประสาทจากคอก็วิ่งผ่านไหล่ลงไปที่แขน ทำให้หลายคนสับสน รักษาผิดที่ เกาไม่ถูกที่คัน อาการเลยไม่หายสักที

วันนี้หมอจะพามาไขปริศนานี้กันครับ ว่าอาการปวดที่คุณเป็นอยู่ มาจาก "คอ" หรือ "ไหล่" หรือว่าเป็นแจ็คพอต "เป็นทั้งสองอย่าง" กันแน่ครับ

ทำไมเราถึงสับสน? ความลับของ "อาการปวดร้าว"

ร่างกายมนุษย์มีความซับซ้อนครับ เส้นประสาทที่เลี้ยงแขนและไหล่ของเรา มีต้นกำเนิดออกมาจากกระดูกสันหลังส่วนคอ (Cervical Spine) เปรียบเสมือนสายไฟที่ลากออกจากตู้เมน (คอ) ไปยังหลอดไฟในห้องต่างๆ (ไหล่, แขน, มือ)

• ถ้าหลอดไฟเสีย (ปัญหาที่ไหล่): ก็จะเจ็บเฉพาะตรงไหล่ ขยับแขนแล้วเจ็บ
• ถ้าตู้เมนช็อต (ปัญหาที่คอ): ไฟอาจจะไปกระพริบที่ห้องอื่น คือปวดร้าวไปที่ไหล่หรือแขน ทั้งที่ไหล่จริงๆ ไม่ได้เป็นอะไรเลย

นี่คือเหตุผลที่ทำให้เราหลงทางครับ เราเรียกว่า "Referred Pain" หรืออาการปวดร้าวครับ

เช็กลิสต์: แบบนี้คือ "โรคที่ไหล่" (Shoulder Problem)

ถ้าปัญหาอยู่ที่ข้อไหล่จริงๆ เช่น เอ็นไหล่อักเสบ (Rotator Cuff Tendinitis) หรือ ไหล่ติด (Frozen Shoulder) อาการมักจะเป็นแบบนี้ครับ

1. เจ็บเมื่อขยับแขน: โดยเฉพาะท่ายกแขนเหนือศีรษะ เอื้อมหยิบของที่สูง หรือเอื้อมมือไปเกาหลัง (ท่าติดตะขอเสื้อในของคุณผู้หญิง)
2. ปวดเฉพาะจุด: มักปวดบริเวณหัวไหล่ด้านหน้า หรือด้านข้าง (กล้ามเนื้อสามเหลี่ยม)
3. นอนตะแคงทับไม่ได้: จะปวดมากถ้าตะแคงทับข้างที่เจ็บ
4. คอยังขยับได้ดี: หันซ้ายขวา ก้มเงย ได้ปกติ ไม่กระตุ้นให้ปวดไหล่มากขึ้น
5. อาการอ่อนแรง: อาจยกแขนไม่ขึ้นถ้าเอ็นขาด แต่จะไม่มีอาการชาที่มือ

เช็กลิสต์: แบบนี้คือ "โรคที่คอ" (Neck Problem)

ถ้าต้นเหตุมาจากกระดูกคอเสื่อม (Cervical Spondylosis) หรือ หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท อาการจะเป็นอีกแบบครับ

1. ปวดร้าวลงแขน: อาการปวดมักเริ่มจากคอ หรือสะบัก แล้ววิ่งจี๊ดลงไปที่ไหล่ แขน หรือปลายนิ้ว เหมือนไฟช็อต
2. ขยับคอแล้วเจ็บ: ลองก้มหน้า เงยหน้า หรือหันหน้าเร็วๆ จะรู้สึกปวดแปล๊บลงไปที่แขนหรือสะบัก
3. มีอาการชา: มักจะมีอาการชาร่วมด้วย บริเวณนิ้วมือ หรือฝ่ามือ
4. ขยับไหล่ได้ปกติ: สามารถยกแขนขึ้นสุดได้ (ถ้าไม่เจ็บเพราะการดึงรั้งเส้นประสาท) แต่กล้ามเนื้ออาจจะลีบหรืออ่อนแรงในการกำมือ
5. ปวดสะบัก: จุดที่ปวดมักจะอยู่ตรงร่องสะบักด้านใน (ใกล้กระดูกสันหลัง) มากกว่าหัวไหล่ด้านนอก

แล้วถ้าเป็นทั้ง 2 อย่างล่ะ? (Double Crush Syndrome)

ในความเป็นจริง โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ เรามักเจอภาวะที่เรียกว่า "เจอสองเด้ง" ครับ คือ กระดูกคอก็เสื่อมตามวัย เอ็นไหล่ก็เปื่อยตามอายุ

คนไข้กลุ่มนี้จะวินิจฉัยยากที่สุด เพราะมีอาการผสมกัน ปวดทั้งตอนขยับคอและขยับไหล่ ซึ่งหมอจะต้องตรวจละเอียดมากเพื่อแยกแยะว่า อาการไหนรุนแรงกว่า และควรรักษาอันไหนก่อนครับ

การตรวจวินิจฉัย: หมอทำอะไรบ้าง?

เมื่อมาถึงคลินิก หมอจะทำหน้าที่เหมือนนักสืบครับ

1. การตรวจร่างกาย (Physical Exam): หมอจะลองจับดัดคอ (Spurling's Test) ถ้าดัดแล้วไฟช็อตลงแขน แสดงว่ามาจากคอ และจะลองจับยกแขนหมุนไหล่ (Neer's/Hawkins Test) ถ้าเจ็บที่หัวไหล่ แสดงว่ามาจากไหล่ครับ

2. เอกซเรย์ (X-ray): ช่วยดูโครงสร้างกระดูก ดูหินปูนที่คอ หรือดูว่าช่องว่างในข้อไหล่แคบลงไหม

3. MRI (Magnetic Resonance Imaging): อันนี้คือตัวตัดสินครับ ในกรณีที่อาการไม่ชัดเจน MRI จะเห็นเส้นประสาทที่คอว่าถูกกดทับจริงไหม หรือเห็นเส้นเอ็นที่ไหล่ว่าฉีกขาดหรือเปล่า

ปัจจัยเสี่ยง: ใครบ้างที่ต้องระวัง?

• ชาวออฟฟิศซินโดรม: นั่งหน้าคอมฯ ยื่นคอยาวๆ (Forward Head Posture) เป็นตัวเร่งให้กระดูกคอเสื่อมไวมาก
• คนทำงานยกของเหนือหัว: ช่างทาสี ช่างไฟ นักแบดมินตัน กลุ่มนี้เสี่ยงโรคข้อไหล่
• คนสูงอายุ: วัย 50-60 ปีขึ้นไป มักมีความเสื่อมสะสมทั้งคอและไหล่
• คนชอบนอนหนุนหมอนสูง: ทำให้คอพับ ก้มตลอดคืน ตื่นมาปวดคอและร้าวลงไหล่ได้

แนวทางการรักษา: ผ่าตัดไหม?

ไม่ว่าจะเป็นที่คอ หรือที่ไหล่ "กว่า 90% ไม่ต้องผ่าตัด" ครับ ถ้าเราจับจุดถูกและรักษาแต่เนิ่นๆ

1. การรักษาแบบไม่ใช้ยา (พฤติกรรมบำบัด)

• ปรับท่านั่ง: จอคอมพิวเตอร์ต้องอยู่ระดับสายตา ไม่ก้ม ไม่ยื่นคอ หลังตรง
• ปรับท่านอน: ใช้หมอนที่รองรับส่วนโค้งของคอพอดี ไม่สูงหรือต่ำเกินไป
• พักการใช้งาน: ถ้าเจ็บไหล่ ให้งดยกของหนักเหนือศีรษะ ถ้าเจ็บคอ ให้เลี่ยงการสะบัดคอหรือก้มเล่นมือถือนานๆ

2. ยาและกายภาพบำบัด

• ยา: ยาลดการอักเสบ (NSAIDs) ช่วยได้ทั้งสองโรค ยาคลายกล้ามเนื้อช่วยลดความตึง
• กายภาพบำบัด:
  • ถ้าเป็นที่คอ: เน้นการดึงคอ (Traction) เพื่อเปิดช่องเส้นประสาท
  • ถ้าเป็นที่ไหล่: เน้นการใช้ความร้อนลึก (Ultrasound) และดัดดึงข้อไหล่เพื่อไม่ให้ไหล่ติด

3. การรักษาขั้นสูง (Intervention)

• ฉีดยา: ถ้าเป็นที่ไหล่ การฉีดสเตียรอยด์ (จำกัดจำนวนครั้ง) หรือ PRP เข้าข้อไหล่ช่วยได้ดี
• ฉีดโพรงประสาท: ถ้าเป็นที่คอทับเส้น การฉีดยาบล็อกเส้นประสาท (Epidural Steroid Injection) ช่วยลดปวดได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

4. การผ่าตัด

จะทำก็ต่อเมื่อ รักษาทุกวิธีแล้วไม่หาย 3-6 เดือน หรือมีอาการอันตราย เช่น แขนขาอ่อนแรง เดินเซ หรือปวดทรมานจนทนไม่ไหว ซึ่งปัจจุบันมีเทคนิคผ่าตัดส่องกล้องแผลเล็ก ทั้งที่คอและไหล่ครับ

สรุป

อาการ "ปวดคอ" และ "ปวดไหล่" แม้จะดูคล้ายกัน แต่อาการแสดงนั้นแตกต่างกันชัดเจนครับ

• ปวดร้าวลงแขน ชามือ ขยับคอเจ็บ = สงสัย "คอ"
• ยกแขนไม่ขึ้น ติดตะขอหลังไม่ได้ นอนทับเจ็บ = สงสัย "ไหล่"

การรู้เท่าทันอาการเบื้องต้น จะช่วยให้คุณดูแลตัวเองได้ถูกทาง และเล่าอาการให้หมอฟังได้อย่างแม่นยำครับ หากมีอาการปวดเรื้อรังเกิน 2 สัปดาห์ หรือมีอาการชา อ่อนแรง อย่าปล่อยทิ้งไว้ ให้รีบมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจแยกโรคให้ชัดเจนครับ

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดคอ #ปวดไหล่ #กระดูกคอเสื่อม #หมอนรองกระดูกทับเส้น #ไหล่ติด #เอ็นไหล่อักเสบ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ชามือ #OfficeSyndrome #ปวดร้าวลงแขน

References

1. Bokshan SL, DePasse JM, Eltorai AE, et al. An Evidence-Based Approach to Differentiating the Cause of Shoulder and Cervical Spine Pain. Am J Med. 2016;129(9):913-918.
2. Caridi JM, Pumberger M, Hughes AP. Cervical radiculopathy: a review. HSS J. 2011;7(3):265-272.
3. Iyer S, Kim HJ. Cervical radiculopathy. Curr Rev Musculoskelet Med. 2016;9(3):272-280.
4. Mitchell C, Adebajo A, Hay E, Carr A. Shoulder pain: diagnosis and management in primary care. BMJ. 2005;331(7525):1124-1128.
5. Thigpen CA, Shaffer MA, Gaunt BW, et al. The American Society of Shoulder and Elbow Therapists' consensus statement on rehabilitation following arthroscopic rotator cuff repair. J Shoulder Elbow Surg. 2016;25(4):521-535.